Historia

Rodzina Komierowskich z Komierowa herbu Pomian, swoje dzieje wywodzi od legendarnego protoplasty rodu, rycerza Sobiesława Bossuty, który przybył do Polski z Czech. Rodzinne kroniki głoszą, że był członkiem orszaku czeskiej księżniczki Dobrawy, która w 965 roku przybyła na dwór księcia Mieszka I, aby go poślubić. Ów rycerz, za zasługi dla księcia, otrzymał w darze ziemie na Pomorzu, niedaleko Gniezna i Nakła, dzisiejsze miejscowości Komierowo i Włościbórz. Od tego czasu rodzina nieprzerwanie zamieszkiwała Komierowo, przez prawie 1000 lat. Z czasem ród przyjął nazwisko od nazwy owej miejscowości, czyniąc z niej główną siedzibę rodu.


Z opinii Macieja Rydla, badacza dziejów ziemiaństwa polskiego, wynika, że Komierowo jest osadą pozostającą najdłużej w rękach jednej rodziny szlacheckiej w Polsce. Rodzina straciła majątek dopiero w czasie II wojny światowej, gdy z dóbr komierowskich wyrzuciły ją wojska niemieckie, a po wojnie skonfiskowały władze PRL.

Członkowie rodziny upatrują źródła wielowiekowego trwania w Komierowie, w wyjątkowej jak na polskie warunki zasadzie minoratu, czyli dziedziczenia przez najmłodszego potomka męskiego w rodzie (regułą był majorat – dziedziczenie przez najstarszego). Reszta rodziny musiała szukać źródła utrzymania poza siedzibą rodu. Zapobiegało to podziałowi i rozdrobnieniu majątku. W ten sposób drogą kupna lub małżeństw z sąsiadami rodzina powiększyła stan posiadania. W rękach Komierowskich na krócej lub dłużej oprócz Komierowa pozostawały takie majątki jak m.in.: Komierówek, Niechorz, Nieżychowo, Dąbrówka, Krojanki, Wola Dąbrowiecka, Włościbórz, Kijewo. Ponadto w różnych okresach historii Komierowscy osiedlali się na Litwie, Podolu. Tą samą drogą doszło do wyodrębnienia w 1763 roku, dwóch linii rodowych, mazowieckiej, którą zapoczątkował Józef Komierowski (1726-1813) oraz linii pomorskiej z siedzibą w Komierowie z jej protoplastą Stanisławem Komierowskim (zm. 1793). Pod koniec XVIII w. znaczenie rodu wzrasta, jej członkowie biorą udział w elekcjach królów Augusta II, Stanisława Leszczyńskiego i Stanisława Augusta Poniatowskiego..


Dokument z 1614 r. – wymieniana Zofia Komierowska – podprzeorysza (subpriorissa) Norbertanek w Strzelnie

Na skutek zasad dziedziczenia jak również różnorodnych zainteresowań poszczególnych członków rodu, spotykamy w toku historii nie tylko właścicieli ziemskich, ale i wojskowych, urzędników państwowych, księży, siostry zakonne, prawników, sędziów, posłów, dyplomatów, poetów, kronikarzy, myślicieli. Józef Komierowski, w XVIII w., cześnik inowrocławski, pozostawił po sobie genealogię rodu i zbiór rozważań natury moralno-etycznej pt. „Ojciec do dzieci swoich”. Zofia Komierowska w XVI w. była przeoryszą zakonu norbertanek w Strzelnie. Ludwik Adam Komierowski (zm. 1703) był towarzyszem w chorągwi husarskiej, osiadł na Podolu.

Stanisław Komierowski (zm. 1793) był uczestnikiem konfederacji barskiej. W dobie wojen napoleońskich odznaczył się  Jakub Komierowski, niezwykle barwna postać, generał wojsk polskich, własnym kosztem wystawił pułk piechoty, poległ w 1807r. w walce z Prusakami koło miasta Nowe, gdzie dziś ma ulicę swego imienia. Bracia Jan i Julian Komierowscy z linii mazowieckiej, oficerowie, zostali kawalerami krzyża Virtuti Militari w czasie powstania listopadowego. Jan Wacław Komierowski (1850-1954), pseudonim Wacław Pomian, pisał wiersze liryczne, sonety „Sonata wiosenna” (1897), pieśni do poematu epickiego „Herkules i Omfala” (1891), zajmował się tłumaczeniem książek z języków obcych, m.in. H. Heinego, J.W. Goethego i V. Hugo. Ożenił się z siostrą Henryka Sienkiewicza, Anielą.

Jego syn, Ludomir (1883-1954), krytyk literacko-muzyczny i dyplomata w Watykanie, Rzymie, Mediolanie, Monaco, w czasie II wojny światowej organizował walkę podziemną, uczestnik francuskiego ruchu oporu, więziony podczas wojny we Włoszech i w Berlinie.

W końcu Roman Komierowski (1846-1924), właściciel Komierowa i Nieżychowa, człowiek orkiestra, świetny organizator, inwestował w nowoczesne metody pracy. Pomnożył majątek rodziny, orędownik sprawy polskiej w zaborze pruskim, wieloletni poseł, przywódca koła polskiego do sejmu Prus, a po zjednoczeniu Niemiec, również do Reichstagu. Działał przeciwko germanizacji ludności polskiej, oraz rugowaniu wiary katolickiej przez Niemców. Autor wspomnień z zasiadania w sejmach zaboru pruskiego. Jego córka Maria Janta-Połczyńska (1880-1970), żona ministra rolnictwa i zasobów leśnych w II Rzeczpospolitej, Leona Janta-Połczyńskiego, została matką chrzestną żaglowca „Dar Pomorza”. Ostatni przedwojenny właściciel Tomasz Komierowski (1885-1939) zamordowany przez Niemców w pierwszych dniach wojny przebudował pałac do obecnej, klasycystycznej postaci. Syn Tomasza – Andrzej Komierowski (1926-1994)  jako nastoletni chłopiec musiał opuścić pałac, który został przejęty przez hitlerowców.